Protokół dziedziczenia vs. akt poświadczenia dziedziczenia

Czym różni się protokół dziedziczenia od aktu poświadczenia dziedziczenia? W dziedzinie prawa spadkowego, zarówno protokół dziedziczenia jak i akt poświadczenia dziedziczenia odgrywają kluczowe role. Oto wyjaśnienie, czym się różnią i jakie mają znaczenie.

Protokół dziedziczenia

Protokół dziedziczenia jest dokumentem, który zawiera oświadczenia osób, które stawiły się u notariusza w celu poświadczenia dziedziczenia. Celem protokół dziedziczenia zawiera spisane okoliczności, które mają wpływ na to, kto w efekcie okaże się spadkobiercą. Z praktycznego punktu widzenia, choć protokół dziedziczenia jest niezbędnym dokumentem, dla spadkobierców ma znaczenie drugorzędne. Najpierw notariusz sporządza protokół dziedziczenia, a następnie na jego podstawie tworzy akt poświadczenia dziedziczenia.

Co jest potrzebne do sporządzenia protokołu dziedziczenia?

1. Dowody osobiste osób przystępujących do protokołu dziedziczenia.
2. Odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy. Protokół dziedziczenia powinien zawierać informacje o zmarłej osobie, dlatego konieczne jest posiadanie skróconego odpisu aktu zgonu spadkodawcy.
3. Odpisy aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku z ustawy. W protokole dziedziczenia należy uwzględnić wszystkie osoby, które są spadkobiercami na mocy przepisów ustawy. Dlatego potrzebne są odpisy aktów stanu cywilnego tych osób.
4. Projekt protokołu dziedziczenia. Notariusz sporządza protokół na podstawie projektu, który zawiera informacje o spadkobiercach, ich udziałach w spadku i innych istotnych kwestiach.
5. Oświadczenia o wyrażeniu zgody na spisanie protokołu dziedziczenia. Jeśli istnieją osoby, które są spadkobiercami, ale nie mogą stawić się osobiście u notariusza, mogą wyrazić zgodę na sporządzenie protokołu w formie pisemnej.
6. Inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie praw do spadku. W zależności od konkretnej sytuacji, notariusz może wymagać dodatkowych dokumentów, takich jak dowody pokrewieństwa ze spadkodawcą czy inne istotne informacje.

W jakich przypadkach można spisać protokół dziedziczenia? 

1. Dziedziczenie na podstawie ustawy: Protokół dziedziczenia może być spisany, gdy dziedziczenie odbywa się na podstawie przepisów ustawy.
2. Dziedziczenie na podstawie testamentu własnoręcznego (holograficznego): Jeśli spadkodawca pozostawił własnoręczny testament, protokół dziedziczenia może być sporządzony.
3. Dziedziczenie na podstawie testamentu notarialnego: Jeżeli spadkodawca sporządził testament w formie aktu notarialnego, protokół dziedziczenia może być spisany.
4. Dziedziczenie na podstawie testamentu alograficznego (urzędowego, administracyjnego): Jeśli spadkodawca pozostawił testament w formie urzędowej, protokół dziedziczenia może być sporządzony.

Warto zaznaczyć, że w przypadku dziedziczenia na podstawie testamentu szczególnego (np. ustnego, podróżnego, wojskowego), stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić tylko w drodze postępowania sądowego. W takich przypadkach nie można spisać protokołu dziedziczenia.

Koszt protokołu dziedziczenia

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej notariusz pobierze:

– z §10a ust.2 (…) Za sporządzenie protokołu dziedziczenia maksymalna stawka wynosi 100 zł. (…)

– z § 8 pkt. 9. (…) Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 50 zł. (…)

Do powyższych kwot należy doliczyć podatek Vat w stawce 23%.

Akt poświadczenia dziedziczenia

Akt poświadczenia dziedziczenia jest dokumentem, który stwierdza, kto po kim dziedziczy. Ma taką samą moc jak wydane przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia można dokonać np. zmiany wpisanego do księgi wieczystej zmarłego właściciela nieruchomości. Akt poświadczenia dziedziczenia jest najważniejszym dokumentem i ostatecznym celem „uregulowania” kwestii spadku u notariusza. Warto podkreślić, że od 17.08.2015 roku istnieje możliwość sporządzenia poświadczenia dziedziczenia nawet wówczas, gdy niektórzy spadkobiercy nie mogą stawić się w kancelarii w jednym miejscu i czasie. To ułatwia przeprowadzenie sprawy spadkowej, nawet gdy niektórzy spadkobiercy mieszkają w innym mieście.

Co jest potrzebne do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia?

1. Wcześniej (najczęściej tego samego dnia) sporządzony przez notariusza protokół dziedziczenia
2. Odpis aktu zgonu spadkodawcy,
3. Odpisy aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku z ustawy,
4. Testament spadkodawcy, jeśli został sporządzony,
5. Numer PESEL spadkodawcy z anulowanego dowodu osobistego lub wpisanego na akcie zgonu przez pracownika Urzędu Stanu Cywilnego, lub wynikającego z zaświadczenia wydanego w Urzędzie Gmin ostatniego miejsca zameldowania spadkodawcy.

Koszt aktu poświadczenia dziedziczenia

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej notariusz pobierze:

– z §10a ust.1 (…) Za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, uzupełniającego aktu poświadczenia dziedziczenia w zakresie spadkobierców dziedziczących gospodarstwo rolne maksymalna stawka wynosi 50 zł.

Dodatkowo zgodnie z art. 95i §3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 – Prawo o notariacie, notariusz pobierze: Art.  95i.  [System teleinformatyczny do prowadzenia Rejestru Spadkowego] (…) §3.  Za wpisy dokonywane w Rejestrze Spadkowym notariusz oraz sąd pobierają opłatę, którą przekazują Krajowej Radzie Notarialnej. (…) – 5 zł.

Do powyższych kwot należy doliczyć podatek Vat w stawce 23%.

A o tym czym jest i do czego służy rejestr spadkowy przeczytasz w tym artykule.

Kiedy akt poświadczenia dziedziczenia nie może zostać sporządzony przez notariusza?

Akt poświadczenia dziedziczenia może nie zostać sporządzony przez notariusza w pewnych okolicznościach. Oto sytuacje, w których notariusz odmówi sporządzenia tego aktu:

1. Akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe już istnieje: Jeśli w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub europejskie poświadczenie spadkowe, notariusz nie sporządzi kolejnego aktu.
2. W toku jest postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia praw do spadku: Jeżeli toczy się już postępowanie sądowe w sprawie stwierdzenia praw do spadku, notariusz nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia.
3. Dziedziczenie na podstawie testamentów szczególnych: Akt poświadczenia dziedziczenia nie może być sporządzony, jeśli sprawa dotyczy dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych, takich jak testament ustny, testament sporządzony podczas podróży statkiem morskim lub powietrznym.
4. Brak jurysdykcji krajowej: Jeśli brak jest jurysdykcji krajowej w danej sprawie, notariusz również nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia.