Rozwiązanie konfliktów majątkowych może być trudne i stresujące dla wszystkich stron zaangażowanych w spór. Dlatego coraz częściej wykorzystywane są mediacje, jako skuteczne narzędzie w rozwiązywaniu tego typu sporów. Mediacje są formą alternatywnego rozwiązywania sporów, która umożliwia stronom osiągnięcie porozumienia bez konieczności angażowania się w kosztowne i czasochłonne procesy sądowe. W artykule dowiesz się, w jaki sposób mediacje w sprawach majątkowych mogą pomóc w rozwiązaniu sporów oraz jakie są ich główne zalety.
Podział majątku
Podczas sporu o podział majątku mediacje wchodzą w zakres tzw. mediacji cywilnych – sprawy są kierowane do mediacji przez wydziały cywilne sądów lub na wniosek stron. Mediacja w zakresie podziału majątku dorobkowego małżonków ma swoje zastosowanie na kilku etapach życia rodziny: po wyroku sądu stwierdzającym separację małżonków (ugoda jest kierowana do sądu rejonowego); w trakcie procesu rozwodowego (ugoda jest dołączana do pozwu i kierowana do sądu okręgowego); po wyroku rozwodowym (ugoda jest kierowana do sądu rejonowego); w trakcie decyzji stron o konieczności dokonania rozdzielności małżeńskiej lub po jej stwierdzeniu wyrokiem sądu czy na podstawie aktu notarialnego (ugoda jest kierowana do sądu rejonowego).
Celem mediacji w kwestii podziału majątku jest znalezienie takiego rozwiązania, które pozwoli obu stronom poczuć, że wygrały. Nie oznacza to zawsze uzyskania wszystkich żądanych rzeczy, ale zawsze uzyskania tego, na co obie strony są gotowe się zgodzić. Mediacja pomaga zapobiegać pogłębianiu się już trudnej emocjonalnie sytuacji rozstania.
Jeśli rodzice mają dzieci, mediacja może pomóc im w przyszłości współpracować jako rodzice. Często zdarza się, że niezadowoleni z wyroku sądu rodzice walczą przez dzieci, co jest największym błędem rozwodzących się rodziców. To emocjonalnie okalecza dzieci, powoduje, że dzieci stają przed dylematem lojalności i nieświadomie ponoszą winę za rozstanie rodziców. Tracą radość życia i szczęśliwe dzieciństwo. Zanim rodzice pójdą na wojnę, powinni zastanowić się nad powyższymi argumentami.
Podział majątku uzgodniony przed mediatorem i potwierdzony przez sąd lub notariusza jest prawnie chroniony. Jednak istnieje różnica w kosztach między potwierdzeniem przez sąd a notariusza.
Dział spadku
Mediacja w dziedzinie działu spadku jest stosowana zawsze po śmierci spadkodawcy i gdy spadkobiercy wyrażą na to zgodę. W pierwszym etapie, spadkobiercy muszą uzyskać dokument potwierdzający ich prawne nabycie spadku, co można zrobić u notariusza lub przed sądem. Po otrzymaniu takiego dokumentu, w drugim etapie, spadkobiercy mogą skorzystać z usług mediatora w celu ustalenia sposobu podziału spadku. Proces ten składa się zawsze z dwóch etapów, ponieważ potwierdzenie nabycia spadku nie określa składników spadku i sposobu jego podziału.
Celem postępowania mediacyjnego w tym zakresie jest zapewnienie równych korzyści dla wszystkich stron, co jest szczególnie ważne, gdyż członkowie rodziny nadal mają ze sobą kontakt. Mediacja chroni atmosferę i poczucie sprawiedliwości, zapobiegając kryzysom i konfliktom rodzinnym. W przypadku działu spadku, dokonywanego przez sąd, często dochodzi do poważnych podziałów w rodzinie, takich jak między rodzeństwem, rodzicami a dziećmi. Mediacja jednak zmniejsza napięcia, daje każdej ze stron możliwość wpłynięcia na wynik i pozwala na poczucie wpływu na końcowe porozumienie.
Dział spadku, dokonany przez mediatora na wniosek stron, może zostać zatwierdzony przez sąd lub potwierdzony u notariusza. Obie formy chronią prawnie wolę spadkobierców, ale istnieje różnica w kosztach.
WAŻNE! Podział majątku dokonany przed mediatorem, a następnie w trybie niezwłocznym zatwierdzony przez sąd jest tańszy niż podział majątku dokonany przed notariuszem.
Zalety przeprowadzenia podziału majątku w drodze mediacji
W wyniku mediacji w sprawie działu spadku można uzyskać niższe koszty niż w postępowaniu sądowym, skrócenie czas trwania procesu, osiągnięcie porozumienia zgodnego z wolą obu stron, które jest dostosowane do ich potrzeb i sytuacji życiowej. Mediator wspiera dialog pomiędzy uczestnikami i pomaga w zrozumieniu ich interesów, co przyczynia się do utrzymania pozytywnych relacji między nimi. Ponadto, mediacja ogranicza koszty psychologiczne związane z przeprowadzeniem podziału majątku.
Koszty mediacji
Koszty postępowania mediacyjnego różnią się w zależności od tego czy mediacja jest prowadzona ze skierowania sądu czy też w trybie pozasądowym i prezentują się następująco:
- W mediacjach umownych, czyli prywatnych koszt mediacji jako usługi ustala sam mediator na warunkach wolnorynkowych;
- W sytuacji, kiedy strony zostaną skierowane na mediację przez Sąd, koszt będzie określony odgórnie w ustawie. W sprawach o prawa majątkowe (do takiego rodzaju spraw należy podział majątku wspólnego po rozwodzie) wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 150,00 złotych i nie więcej niż 2.000,00 złotych za całość postępowania mediacyjnego.
Kiedy do mediatora?
Mediację prowadzi się przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy.
Mediacja prowadzona jest w wolnej woli stron, co oznacza, że nie ogranicza ona ich prawa do sądu. Przystąpienie do mediacji jest dobrowolne i może być odstąpione przez stronę w każdym momencie. W postępowaniu mediacyjnym strony powinny zrozumieć sytuację sporu i konsekwencje, jakie wynikają z ugody zawartej przed mediatorem.
Dobrowolność udziału w mediacji oznacza, że strona powinna być świadoma i zgodzić się dobrowolnie na udział w mediacji, a także na zawarcie ugody. W każdej chwili strona może wycofać się z mediacji, a jeśli mediacja jest skierowana przez sąd lub wnioskuje o nią druga strona, strona może odmówić bez negatywnych konsekwencji.
Negatywne skutki w postaci niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia o kosztach postępowania mogą powstać tylko w razie nieusprawiedliwionej odmowy poddania się mediacji, na którą strona uprzednio wyraziła zgodę.
Co po podpisaniu ugody?
Według art. 18313 K.P.C.:
1. W przypadku gdy strona, po zawarciu ugody, w ramach mediacji prowadzonej na podstawie umowy o mediację, wystąpi do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie ugody mediator składa protokół w sądzie, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy według właściwości ogólnej lub wyłącznej.
2. W razie skierowania przez sąd sprawy do mediacji mediator składa protokół w sądzie rozpoznającym sprawę.
Po zawarciu ugody w trakcie mediacji, sąd natychmiast przeprowadza postępowanie w celu zatwierdzenia tej ugody na wniosek strony. Jeśli ugoda jest wykonalna, sąd potwierdza ją poprzez nadanie klauzuli wykonalności. W innym przypadku ugoda jest potwierdzana przez postanowienie sądu podczas posiedzenia niejawnego.
Jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, niezrozumiała lub zawiera sprzeczności, sąd może odmówić zatwierdzenia jej w całości lub części.
Po zatwierdzeniu przez sąd, ugoda zawarta w trakcie mediacji staje się ugodą o mocy prawnej równej ugodzie zawartej przed sądem. Jeśli ugoda została zatwierdzona przez nadanie klauzuli wykonalności, staje się tytułem wykonawczym.
Podsumowanie
Podsumowując, zawarcie ugody podczas mediacji jest celem tego procesu, ale aby uzyskać skutki prawne takiej ugody, musi ona zostać zatwierdzona przez sąd. Tylko ugoda, która została zatwierdzona, może korzystać z korzyści związanych z ugodą sądową i stanowi tytuł wykonawczy.
Artykuł gościnny został napisany przed mediator sądową Annę Wojtczak.
Zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej https://annawojtczak.pl/mediacje gdzie znajdziecie Państwo jeszcze więcej treści o tematyce mediacji.